5 grudnia, podczas uroczystej gali w Muzeum Fotografii w Krakowie przyznano tegoroczną Nagrodę im. Wojtka Falęckiego. Laureatką została Aneta Grzeszykowska, nagrodzona za wystawę „Karma” w Galerii Raster. Jury uhonorowało także Martę Bogdańską za projekt „Vive la Resistance! W oku patrzącego”, przyznając jej specjalne wyróżnienie. Nagroda została ustanowiona w 2018 roku przez Ewę Łabno-Falęcką i Katarzynę Falęcką, aby upamiętnić jej patrona – kolekcjonera i znawcę sztuki.
Aneta Grzeszykowska, tegoroczna laureatka Nagrody im. Wojtka Falęckiego, należy do najważniejszych postaci polskiej sztuki współczesnej. Jej twórczość niemal zawsze porusza wątki autobiograficzne, a różnorodne media – przede wszystkim fotografia i film – służą twórczyni do zgłębiania i analizowania własnej tożsamości. Bohaterami nagrodzonego projektu są artystka i psy, z którymi żyje, ale także anonimowe zwierzęta hodowlane, pozbawiane przez człowieka podmiotowości. W uzasadnieniu werdyktu jury podkreśliło: „Zdecydowaliśmy się przyznać Nagrodę Anecie Grzeszykowskiej za wystawę »Karma« w Galerii Raster: niezwykle inteligentną, głęboko posthumanistyczną refleksję – opowieść o animalizacji, uzwierzęceniu, ale też o personifikacji ciał, sprowadzonych do roli przedmiotów. Jury doceniło konsekwentną drogę artystki oraz podjęcie istotnej i aktualnej tematyki w sposób przenikliwy i niepokojący”. Grzeszykowska brała udział w wielu ważnych wystawach międzynarodowych, w tym w Triennale Yokohama (2024), Biennale w Wenecji (2022), Biennale w Berlinie (2006) i La Triennale w Paryżu (2012). Jej prace znajdują się w prestiżowych kolekcjach muzealnych, m.in. w paryskim Centre Pompidou, nowojorskim Salomon R. Guggenheim Museum, Fotomuseum Winterthur, Yokohama Museum of Art, Hamburger Bahnhof Nationalgalerie w Berlinie i Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
W tym roku jury zdecydowało również o przyznaniu specjalnego wyróżnienia, które trafiło do Marty Bogdańskiej, artystki wizualnej, fotografki, autorki filmów, menedżerki kultury i edukatorki. Jej nominowany do Nagrody projekt koncentruje się na perspektywie zwierząt i podejmowanych przez nie aktach oporu. W uzasadnieniu czytamy: „Przyznajemy wyróżnienie Marcie Bogdańskiej za wystawę »Vive la Resistance! W oku patrzącego«, w której artystka podejmuje tematykę oporu zwierząt, za determinację i zaangażowanie w rozwijanie koncepcji opowiadania świata z punktu widzenia zwierząt”. Bogdańska jest laureatką licznych nagród i stypendiów, w tym w formie pobytów rezydencyjnych w kraju i zagranicą. Prace i filmy artystki były prezentowane na całym świecie, m.in. w U-jazdowski CSW, na Festiwalu Fotografia Europea we Włoszech, w Centre for Contemporary Photography w Melbourne, Musée des Beaux-Arts Le Locle (MBAL) w Szwajcarii oraz na Biennale Fotografii w Salonikach. Proces wyboru tegorocznej laureatki miał charakter dwustopniowy. Najpierw eksperckie grono nominujących, w składzie: Kamila Bondar, Marta Czyż, Katarzyna Falęcka, Joanna Gorlach, Ewa Łączyńska-Widz i Marta Szymańska, wskazało najciekawsze zjawiska w polskiej fotografii. Następnie jury, w składzie: Magdalena Kownacka, Ewa Łabno-Falęcka, Agnieszka Olszewska, Jarosław Suchan i Louise Wilson, wyłoniło laureatkę spośród nominowanych artystów, w których gronie znaleźli się: Marta Bogdańska, Przemek Dzienis, Teresa Gierzyńska, Nicolas Grospierre, Aneta Grzeszykowska, Grzegorz Hańderek, Michalia Kacperak, Irena Kalicka, Michał Sita i Magdalena Tryba. Laureatka Nagrody im. Wojtka Falęckiego 2025, Aneta Grzeszykowska, została nagrodzona kwotą 12 500 zł brutto. Artystka wraz z Martą Bogdańską otrzymały też promesę zakupu wybranych prac do zbiorów Muzeum Fotografii w Krakowie.
***
Nagroda im. Wojtka Falęckiego została ustanowiona w 2018 roku przez Ewę Łabno-Falęcką i Katarzynę Falęcką, by upamiętnić Wojciecha Falęckiego – kolekcjonera, miłośnika i znawcę sztuki. Patron nagrody urodził się w Krakowie w 1961 roku. Był fizykiem i naukowcem związanym z Uniwersytetem Jagiellońskim, Uniwersytetem w Tybindze i Max Planck Institut w Düsseldorfie. Po powrocie do Polski pracował jako menedżer w sektorze telekomunikacji, jednak jego największą pasją była sztuka współczesna. W latach 2013–2015 Falęcki zasiadał także w zarządzie Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Wraz z żoną stworzył jedną z ciekawszych prywatnych kolekcji w Polsce, a jego wrażliwość i zaangażowanie w rozwój polskiej sceny artystycznej stały się inspiracją do ustanowienia nagrody jego imienia.
Tegoroczna edycja Nagrody, zorganizowana po raz trzeci we współpracy z Muzeum Fotografii w Krakowie, ponownie potwierdziła, jak istotne są tego typu działania dla środowiska twórczego. Wydarzenie, które odbyło się 5 grudnia w MuFo, było nie tylko momentem ogłoszenia laureatki, ale także realizacją idei stojącej za tą inicjatywą: wspierania refleksji o sztuce oraz promowania najciekawszych projektów artystycznych roku. Nagroda im. Wojtka Falęckiego, jako jedno z nielicznych prywatnych wyróżnień dla twórców wizualnych w Polsce, oferuje nie tylko wsparcie finansowe, ale również możliwość włączenia prac do kolekcji muzealnej, wzmacniając ich obecność w instytucjonalnym obiegu sztuki.
