Cykl Głosy Europy otworzy rozmowa poświęcona współczesnej literaturze niemieckiej – a dokładniej dwóm powieściom, które w ostatnich latach szczególnie mocno wybrzmiały w niemieckojęzycznej debacie literackiej: Kairos Jenny Erpenbeck oraz Anatomii szczęścia Anne Rabe.
Wejściówki: TU
Obie autorki urodziły się w byłej NRD, lecz dzieli je pokolenie: Erpenbeck (ur. 1967) była młodą kobietą w momencie upadku muru berlińskiego, natomiast Rabe (ur. 1986) była wtedy zbyt mała, by pamiętać tę historyczną cezurę. Ich spojrzenia na NRD i czas transformacji są więc odmienne – jedno zakorzenione w osobistym doświadczeniu, drugie w pamięci odziedziczonej i rodzinnych narracjach.
W swoich książkach obie wracają do świata, którego już nie ma, ale którego konsekwencje, pęknięcia i nieprzepracowane historie wciąż kształtują współczesne Niemcy. Kairos, wyróżniony International Booker Prize, splata intymną relację z politycznym krajobrazem schyłkowej NRD. Anatomia szczęścia, nominowana do Deutscher Buchpreis, bada dziedzictwo przemocy, milczenia i społecznych napięć, które przenikają kolejne pokolenia.
Dlaczego właśnie te głosy ze wschodu są dziś tak ważne?
Bo przypominają, że Europa nie ma jednej historii, a doświadczenie transformacji, zanikania i przebudowy tożsamości wciąż domaga się opowiedzenia. Erpenbeck i Rabe pokazują, jak prywatne losy splatają się z wielką historią, jak pamięć o NRD wpływa na dzisiejsze relacje społeczne i jak literatura potrafi wydobywać z przeszłości to, co niewygodne, przemilczane lub zepchnięte na margines.
To właśnie dlatego ich książki otwierają cykl Głosy Europy – projekt, który zaczyna się od uważnego słuchania i przywracania przestrzeni tym narracjom, które nie zawsze przebijają się do głównego nurtu. W opowieściach Erpenbeck i Rabe kryje się pełnia europejskiej wrażliwości: różnorodność doświadczeń, niejednoznaczność pamięci i świadomość, że wspólnota rodzi się z gotowości do słuchania.
