Inauguracja przeglądu filmów WAJDA: re-wizje w 100. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy.
10 marca | wtorek | 19.00
DKF Rozpięci i Kino Agrafka zapraszają na pokaz filmu POPIÓŁ I DIAMENT, inaugurujący przegląd filmów, który potrwa do grudnia i odbędzie się z okazji przypadającego na 2026 Roku Wajdy w 100. rocznicy urodzin reżysera.
Prelekcję przed filmem wygłosi i dyskusję poprowadzi filmoznawczyni dr Kaja Łuczyńska.
POPIÓŁ I DIAMENT | Ashes And Diamonds, reż. Andrzej Wajda, Polska 1958, 99’
Ostatnie dni II wojny światowej. Młody akowiec, Maciek Chełmicki, musi wykonać jeszcze jeden rozkaz – zastrzelić komunistycznego aparatczyka, który przybył do prowincjonalnego miasteczka, by przejąć władzę. Z upływem godzin bohater widzi coraz mniejszy sens ciągłej walki, nawiązuje romans z barmanką miejscowego hotelu i staje się świadkiem zabawy przedwojennego establishmentu, celebrującego koniec starych czasów. Maciek, po czasach wojny, chce przede wszystkim żyć i kochać, ale wciąż musi walczyć, pamiętać o poległych i poświęcać własne życie.
Powstała w okresie „Odwilży” adaptacja powieści Jerzego Andrzejewskiego zmieniła napięcia i nastroje stalinowskiego pierwowzoru. Andrzejewski traktował swą książkę jako próbę przerzucenia mostów między skłóconymi częściami narodu polskiego, a ofiarę głównych bohaterów uznawał za ostatnią konieczną, po której należało już złożyć broń i zająć się odbudową ojczyzny. Na Jałtę wpływy mieć przecież nie możemy. Kilka lat po publikacji książki mało kto wierzył w ten rodzaj naiwności. Stalinizm okazał się brutalną rozprawą z opozycją, czasem sądowych mordów, kłamstwa, propagandy i bezimiennych mogił. W aktualizacji powieści pomógł Wajdzie Zbigniew Cybulski, którego nowoczesna, przywodząca na myśl techniki Jamesa Deana rola stała się w historii polskiej kultury nieprzebrzmiałym mitem.
Twórcy filmu zdawali sobie sprawę, że wiele wątków trafi na opór cenzury, łatwiej więc będzie posłużyć się niedopowiedzeniem i metaforą – jak w scenie podpalania kieliszków wódki (w istocie będących zniczami upamiętniającymi zabitych w czasie wojny i w okresie stalinizmu żołnierzy AK, którym nikt przed 1958 roku hołdu nie złożył), scena w zrujnowanym kościele z wiszącym do góry nogami Chrystusem, a także finałowe ujęcia na wysypisku śmieci, które zostały odebrane przez widzów jako dowód braku szacunku władz za ofiarę tysięcy młodych bojowników o niepodległość – wyrzuconych na śmietnik historii. Tożsamość i los Maćka wpisywały się tym samym zarówno w konteksty polskiego romantyzmu (tytuł filmu pochodzi z wiersza Norwida), jak i popaździernikowych wartości, a film po dziś dzień jest najwybitniejszym opisem losu „żołnierzy wyklętych”.
pokaz z angielskimi napisami / with English subtitles
Organizator: Stowarzyszenie Kin Studyjnych
Kurator przeglądu: prof. Rafał Syska
Partner Główny: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych
Partner: Polski Instytut Sztuki Filmowej
Projekt finansowany ze środków: Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
DKF Rozpięci jest członkiem Polskiej Federacji Dyskusyjnych Klubów Filmowych, a jego działalność współfinansuje Polski Instytut Sztuki Filmowej w ramach programu wspierania klubów filmowych.
(materiały organizatora)
