Stella Maris. Spotkanie o powieści Iljasa Churiego

 

O KSIĄŻCE

Adam Dannun jest Palestyńczykiem, który cudem przeżył Nakbę i wychował się w utworzonym przez izraelską armię getcie w Liddzie. Jako piętnastolatek opuszcza matkę, bo w domu ojczyma czuje się wrogiem. Ponieważ ma jasne oczy i zna hebrajski, z łatwością może uchodzić za Żyda. By zapomnieć o poprzednim życiu, postanawia podjąć grę z losem i stać się tym, kim chcą go widzieć inni. Przybyłemu z Polski właścicielowi warsztatu samochodowego przypomina brata, który zginął w walce o Hajfę. Profesorowi literatury hebrajskiej na uniwersytecie nie próbuje wyjaśniać, że nie ma po co jechać do Warszawy szukać tam swoich korzeni. Spotkanie z Markiem Edelmanem otworzy mu oczy na inne paradoksy Historii...

Iljas Churi zaczyna swoją opowieść tam, gdzie inni milkną. Wchodzi w samo jądro bolesnego splotu żydowskiego i palestyńskiego losu. Nie ulegając pokusie uproszczeń i skrótów, tworzy złożoną, polifoniczną opowieść o dwóch narodach naznaczonych piętnem przemocy i śmierci. Czy można wyrwać się z traumy i zacząć nowe życie? Jak opowiadać historię tych, którzy zostali wymazani? W czym pamięć bywa gorsza od dobrowolnej amnezji? – to zaledwie niektóre z pytań, z jakimi konfrontują się bohaterowie książki.

Piękna, głęboko humanistyczna i poruszająca do trzewi powieść każe przemyśleć wiele kwestii, które uważaliśmy za pewniki, i prowadzi nas w miejsca, których wolelibyśmy nie widzieć. W samym centrum refleksji Churiego znajdują się prawda i fałsz – autor bada użyteczność i trwałość tych kategorii w pisaniu Historii i tworzeniu narracji.

Stella Maris to drugi tom trylogii zatytułowanej Dzieci getta. Pierwszy opowiada inne etapy życia Adama Dannuna. Dzięki niezwykłej literackiej zręczności Churiego tomy można czytać w dowolnej kolejności.

 

O DYSKUTANTKACH:

 

Hanna Jankowska – tłumaczka, absolwentka orientalistyki i podyplomowych studiów nauk politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała w polskich i arabskich placówkach dyplomatycznych w Trypolisie i Warszawie. Debiutowała jako tłumaczka literacka w 1984 roku przekładem książki Ghady as-Samman Koszmary Bejrutu. Od 1995 roku zajmuje się przekładem literackim jako wolny strzelec. Ma w dorobku ponad sto przetłumaczonych książek. Z angielskiego tłumaczy głównie literaturę faktu, eseistykę, reportaże i biografie, z arabskiego współczesną prozę i niekiedy poezję. Członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Mieszka w Warszawie.

 

Majda Qandil – jest wnuczką ocalałych z Nakby - czystki etnicznej Palestynek i Palestyńczyków w 1948 roku. Obecnie mieszka w Berlinie, wcześniej w Syrii i Libanie wśród społeczności palestyńskich uchodźców. Zawodowo, jak i aktywistycznie, zajmuje się rzecznictwem na rzecz praw uchodźców na granicach Twierdzy Europa, oraz uchodźców palestyńskich. Iljasa Churiego poznała w Bejrucie, gdzie zawiązała się ich przyjaźń i współpraca nad serią Dzieci getta – zwłaszcza powstającą wówczas Stella Maris.

 

Roma Sendyka – profesorka UJ, pracuje w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych WP UJ, współzałożycielka i pierwsza kierowniczka (2014–2024) Ośrodka Badań nad Kulturami Pamięci. Zajmuje się teoriami i praktykami badań kulturowych, w tym zwłaszcza studiami nad kulturą wizualną i kulturami pamięci. Autorka książek Nowoczesny esej. Studium historycznej świadomości gatunku (Kraków 2006), Od kultury ja do kultury siebie oraz Poza obozem. Nie-miejsca pamięci – próba rozpoznania. Współredaktorka kilku tomów na temat badań nad pamięcią oraz tomu Widok zza bliska. Inne obrazy Zagłady.

 

Aleksandra Lipczak – dziennikarka i reporterka. Autorka książek Ludzie z Placu Słońca i Lajla znaczy noc. W 2021 roku przeprowadziła z Iljasem Churim rozmowę dla „Przekroju”. Obecnie pracuje nad książką o dąbrowszczankach.

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego.